Afzuiging van verfdampen en verfnevel
Afzuiging van verfdampen verwijdert verfnevel, overspray, oplosmiddeldampen en geuren direct bij het spuit- of coatingproces. Een professioneel afzuigsysteem voorkomt dat deze verontreinigingen zich ongecontroleerd door de werkruimte verspreiden en helpt een constante luchtstroom rond het werkstuk te realiseren.
Afhankelijk van het proces kan worden gekozen voor een afzuigarm, afzuigende spuitwand, geventileerde werktafel, spuitcabine of volledig gesloten spuitruimte. De afgezogen lucht wordt behandeld met filters voor verfdeeltjes en eventueel een aanvullend VOC-filtersysteem.
DEXTOOLS levert complete afzuigoplossingen voor industriële spuiterijen, onderhoudswerkplaatsen, metaalbedrijven, kunststofverwerking, houtbewerking en technische productieomgevingen.
Wat zijn verfdampen?
De term verfdampen wordt vaak gebruikt voor verschillende verontreinigingen die tijdens schilderen en spuiten kunnen ontstaan:
- Verfnevel: kleine vloeibare verfdruppels in de lucht
- Overspray: verfdeeltjes die het werkstuk niet bereiken
- Oplosmiddeldamp: gasvormige oplosmiddelen die uit verf verdampen
- VOC of VOS: vluchtige organische stoffen die bij kamertemperatuur gemakkelijk verdampen
- Pigmentstof: vaste deeltjes uit verf, coatings of opgedroogde overspray
- Aerosolen: een verzamelnaam voor kleine vloeibare of vaste deeltjes in de lucht
Vluchtige organische stoffen kunnen onder andere voorkomen in verf, inkt, lijm, ontvetters en schoonmaakmiddelen. Bekijk de uitleg van het Nederlandse Arboportaal over vluchtige organische stoffen.
Verfnevel en oplosmiddeldampen vragen om verschillende filtertechnieken. Een standaard verfnevel- of stoffilter verwijdert niet automatisch gasvormige VOC’s.
Waarom is afzuiging bij verfspuiten belangrijk?
Tijdens het spuiten wordt verf onder druk in kleine druppels verdeeld. Slechts een deel hiervan komt op het werkstuk terecht. De resterende overspray en vrijkomende dampen kunnen zich door de ruimte verspreiden.
Een onvoldoende afgezogen spuitproces kan leiden tot:
- Blootstelling aan verfnevel en oplosmiddeldampen
- Neerslag van overspray op machines en producten
- Verontreiniging van andere werkzones
- Verminderde zichtbaarheid tijdens het spuiten
- Onregelmatige coatingkwaliteit
- Extra schoonmaakwerk
- Snelle vervuiling van verlichting en sensoren
- Brand- en explosiegevaar
- Geurhinder
- Emissie van VOC’s naar de omgeving
Vooral het verspuiten van producten met veel oplosmiddelen kan hoge concentraties in de lucht veroorzaken. De Britse veiligheidsinstantie HSE waarschuwt dat spuiten met oplosmiddelhoudende verf, lijm en afbijtmiddelen tot hoge blootstelling kan leiden, met name in kleine of slecht geventileerde ruimten. Meer informatie over risico’s bij spuiten met oplosmiddelen.
Afzuigwand voor verfnevel
Een afzuigende spuitwand trekt de lucht horizontaal langs het werkstuk naar een filterwand. De overspray wordt in de filterlagen afgescheiden en de lucht wordt naar een ventilator of aanvullend reinigingssysteem geleid.
Een spuitwand is geschikt voor:
- Kleine en middelgrote werkstukken
- Handmatig spuiten
- Onderhouds- en reparatiewerk
- Lakken van metalen onderdelen
- Coaten van houten producten
- Aanbrengen van lijm of lossingsmiddel
- Periodieke spuitwerkzaamheden
Zijwanden en een overkapping helpen de luchtstroom te sturen en beperken de invloed van tocht. De medewerker moet zo staan dat de verontreinigde lucht van hem of haar af naar de afzuigwand beweegt.
Spuitcabine of spuitruimte
Bij intensieve, grootschalige of risicovolle spuitwerkzaamheden is een gedeeltelijk of volledig gesloten spuitcabine vaak de meest geschikte oplossing. De cabine beperkt verspreiding van overspray en maakt een gecontroleerde luchtverdeling mogelijk.
Mogelijke luchtstromingsprincipes zijn:
- Horizontale luchtstroom: lucht beweegt van de toevoerzijde naar een tegenoverliggende afzuigwand
- Neerwaartse luchtstroom: gefilterde lucht wordt via het plafond toegevoerd en via de vloer afgevoerd
- Half-neerwaartse luchtstroom: lucht beweegt schuin van plafond naar een lage achterwand
- Dwarsstroom: lucht wordt over de volledige lengte of breedte van de cabine verplaatst
De juiste uitvoering hangt af van de productafmetingen, spuitrichting, coatingkwaliteit en beschikbare ruimte.
Afzuigarm voor kleine verfwerkzaamheden
Een flexibele afzuigarm kan geschikt zijn voor een kleine, plaatselijke emissie, bijvoorbeeld bij spotrepair, penseelreiniging, mengen of het gebruik van een technische spuitbus.
De afzuigkap moet:
- Dicht bij de emissiebron staan
- De vervuilde lucht van de gebruiker af trekken
- Niet in de richting van het gezicht afzuigen
- De spuitstraal niet verstoren
- Voldoende breed zijn voor de emissie
- Bestand zijn tegen de gebruikte chemicaliën
Bij verspreide overspray of grotere oppervlakken biedt een spuitwand of cabine doorgaans een betere afvang dan één losse afzuigarm.
Filtertechniek voor verfnevel en overspray
De eerste filterstappen verwijderen vloeibare verfdeeltjes en overspray uit de luchtstroom.
Mogelijke filters zijn:
- Kartonnen labyrintfilter
- Glasvezel-verfnevelmat
- Meerlaags voorfilter
- Synthetisch zakkenfilter
- Vlakfilter
- Fijnstoffilter
- Natte wasser
- Waterwand
- Automatische oversprayafscheider
Een goede voorafscheiding voorkomt dat natte of kleverige verf in de ventilator, het leidingwerk of het VOC-filter terechtkomt.
De filtercapaciteit wordt beïnvloed door:
- Soort verf
- Hoeveelheid overspray
- Spuitdruk
- Pigment- en vaste-stofgehalte
- Luchtvochtigheid
- Droogsnelheid
- Filteroppervlak
- Luchtsnelheid door het filter
- Bedrijfsuren
Een drukverschilmeting kan aangeven wanneer de filters vervuild raken en de luchtcapaciteit begint af te nemen.
Actieve kool voor VOC’s en geuren
Na het verwijderen van verfnevel kan een actief-koolfilter worden toegepast voor bepaalde VOC’s en geuren. De dampmoleculen hechten zich aan het poreuze oppervlak van de actieve kool.
De prestaties hangen af van:
- Type oplosmiddel
- Concentratie
- Temperatuur
- Luchtvochtigheid
- Contacttijd
- Hoeveelheid actieve kool
- Mengsel van aanwezige stoffen
- Kwaliteit van de voorfiltratie
Actieve kool is niet geschikt voor iedere stof en heeft een beperkte opnamecapaciteit. Zodra het filter verzadigd is, kunnen dampen doorbreken. Alleen op geur vertrouwen is niet voldoende om verzadiging vast te stellen.
Voor continue of hoge VOC-belastingen kunnen andere technieken geschikter zijn, zoals:
- Thermische oxidatie
- Katalytische oxidatie
- Concentratierotor met naverbranding
- Chemische gaswassing
- Condensatie
- Terugwinning van oplosmiddelen
- Combinaties van adsorptie en regeneratie
Watergedragen verf en oplosmiddelhoudende verf
Watergedragen verf bevat minder of andere oplosmiddelen dan conventionele oplosmiddelhoudende verf, maar kan nog steeds nevel, pigmenten, additieven en vluchtige bestanddelen verspreiden.
Ook bij watergedragen verf zijn belangrijk:
- Bronafzuiging
- Verfnevelafscheiding
- Beoordeling van de productbestanddelen
- Goede luchtverversing
- Geschikte persoonlijke bescherming
- Veilige reiniging van apparatuur
Het veiligheidsinformatieblad van de verf is bepalend voor de keuze van ventilatie, filters en beschermingsmaatregelen.
Isocyanaten in tweecomponentenlak
Sommige tweecomponentenlakken bevatten isocyanaten of bestanddelen die tijdens verwerking kunnen vrijkomen. Deze stoffen vragen om extra strenge beheersmaatregelen. Bronafzuiging alleen kan onvoldoende zijn.
Voor dergelijke processen kunnen nodig zijn:
- Volledig gesloten spuitcabine of spuitruimte
- Gecontroleerde mechanische ventilatie
- Geschikte ademhalingsbescherming
- Vastgestelde uitdamptijd
- Beperkte toegang tot de spuitruimte
- Veilige reinigingsprocedure
- Blootstellingsbeoordeling
- Training van medewerkers
- Periodieke controle van de afzuiging
HSE adviseert voor het spuiten van isocyanaathoudende verf een geschikte spuitcabine of spuitruimte met lokale afzuiging en passende ademhalingsbescherming. Bekijk de officiële informatie over isocyanaathoudende verf.
Luchttoevoer en onderdruk
Een afzuigventilator verwijdert grote hoeveelheden lucht uit een werkruimte. Deze lucht moet worden vervangen door voldoende toevoerlucht. Zonder goede suppletielucht kan een te grote onderdruk ontstaan en neemt de afzuigprestatie af.
Goede luchttoevoer:
- Voorkomt ongecontroleerde tocht
- Ondersteunt een gelijkmatige stroming door de cabine
- Vermindert dode zones
- Helpt overspray naar de filters te voeren
- Ondersteunt de coatingkwaliteit
- Voorkomt dat lucht via vervuilde ruimten wordt aangezogen
De toevoerlucht kan worden gefilterd en indien nodig verwarmd. Voor hoogwaardige lakprocessen kan temperatuur- en vochtregeling worden toegevoegd.
Afvoer naar buiten of retourlucht
Bij verfspuiten wordt de lucht vaak naar buiten afgevoerd. Dit voorkomt dat resterende dampen opnieuw in de werkruimte terechtkomen.
Retourlucht is alleen verantwoord wanneer:
- Alle aanwezige stoffen bekend zijn
- Verfnevel effectief wordt verwijderd
- Gasvormige bestanddelen voldoende worden afgevangen
- De filterstatus wordt bewaakt
- De risicoanalyse retourlucht toestaat
- Er geen gevaarlijke concentraties kunnen ontstaan
Bij oplosmiddelhoudende en isocyanaathoudende systemen is specialistische beoordeling noodzakelijk. Afvoer naar buiten moet bovendien voldoen aan de relevante emissie- en omgevingsvoorwaarden.
ATEX en brandbare verfdampen
Oplosmiddeldampen, nevel en lucht kunnen onder bepaalde omstandigheden een explosief mengsel vormen. In dat geval moet de werkplek worden beoordeeld volgens de ATEX-risicoanalyse.
Aandachtspunten zijn:
- Samenstelling en vlampunt van de verf
- Hoeveelheid gebruikte verf en oplosmiddel
- Mogelijke dampconcentratie
- Zone-indeling
- Ontstekingsbronnen
- Ventilator en elektromotor
- Verlichting en schakelaars
- Elektrostatische oplading
- Aarding van werkstuk en installatie
- Veilige afvoer van vervuilde lucht
- Filteropslag en afvalbeheer
Een ATEX-ventilator alleen maakt de complete spuitinstallatie niet automatisch explosieveilig. Cabine, filters, leidingwerk, motoren, elektrische apparatuur en bedrijfsprocedures moeten gezamenlijk worden beoordeeld.
Uitdamptijd na het spuiten
Na het beëindigen van het spuitproces kunnen verfnevel en dampen nog enige tijd in de cabine aanwezig blijven. De afzuiging moet daarom voldoende lang blijven draaien.
De benodigde uitdamptijd hangt af van:
- Cabinevolume
- Luchtwisselingssnelheid
- Type coating
- Producthoeveelheid
- Temperatuur
- Vorm en afmetingen van het werkstuk
- Aanwezigheid van dode luchtzones
Bij kritische processen moet de vrijgavetijd door meting worden vastgesteld en duidelijk bij de toegang worden aangegeven. HSE benadrukt dat spuitcabines een vastgestelde clearance time nodig hebben voordat veilig betreden of beschermingsmiddelen verwijderd kunnen worden. Lees meer over het bepalen van de vrijgavetijd.
Onderhoud van verfafzuiging
Verzadigde filters verhogen de systeemweerstand en verminderen de afzuigcapaciteit. Opgedroogde verf kan bovendien brandbaar materiaal vormen.
Een onderhoudsplan kan bestaan uit:
- Controleren en vervangen van verfnevelmatten
- Meten van drukverschil
- Reinigen van cabinewanden
- Verwijderen van overspray
- Inspecteren van ventilator en riemaandrijving
- Controleren van luchttoevoer
- Inspecteren van leidingwerk
- Testen van alarmen en beveiligingen
- Controleren van actieve kool
- Meten van luchtvolumes
- Inspecteren van aarding
- Registreren van filterwissels en controles
Filtermateriaal, verfafval en oplosmiddelhoudende doeken moeten passend bij de producteigenschappen veilig worden opgeslagen en afgevoerd.
Voordelen van professionele verfdampafzuiging
- Afzuiging van verfnevel en overspray bij de bron
- Minder verspreiding van oplosmiddeldampen
- Schonere productieomgeving
- Ondersteunt bescherming van medewerkers
- Betere beheersing van het spuitproces
- Minder neerslag op machines en producten
- Spuitwanden en complete cabines beschikbaar
- Uitbreidbaar met VOC-filtratie
- Mogelijkheid tot actieve-kooladsorptie
- Oplossingen voor hoge VOC-belastingen
- Filter- en luchtstroombewaking
- ATEX-gerelateerde uitvoeringen mogelijk
- Maatwerk voor verschillende productformaten
Afzuiging voor verfdampen kopen
Wilt u een afzuigsysteem voor verfdampen, verfnevel en VOC’s kopen? DEXTOOLS adviseert u over de geschikte spuitwand, cabine, luchtcapaciteit, filtertechniek en benodigde explosieveiligheidsmaatregelen.
Wij leveren complete installaties met ventilator, filters, leidingwerk, actieve kool, besturing, montage en inregeling. Neem contact op voor een werkplekanalyse, technisch advies of vrijblijvende offerte.
Veelgestelde vragen over afzuiging van verfdampen
1. Wat is het verschil tussen verfnevel en verfdamp?
Verfnevel bestaat uit kleine vloeibare verfdruppels. Verfdamp bestaat uit gasvormige bestanddelen, zoals oplosmiddelen. Deeltjesfilters verwijderen nevel, maar niet automatisch gasvormige damp.
2. Welke afzuiging is geschikt voor verfspuiten?
Voor kleine lokale werkzaamheden kan een afzuigarm volstaan. Voor grotere of regelmatige spuitprocessen zijn een afzuigwand, spuitcabine of gesloten spuitruimte doorgaans geschikter.
3. Verwijdert actieve kool alle verfdampen?
Nee. De werking verschilt per VOC, concentratie, temperatuur en luchtvochtigheid. Actieve kool heeft bovendien een beperkte capaciteit en moet tijdig worden vervangen.
4. Is afzuiging ook nodig bij watergedragen verf?
Ja. Watergedragen verf kan nog steeds verfnevel, pigmentdeeltjes, additieven en vluchtige bestanddelen verspreiden. Het veiligheidsinformatieblad bepaalt welke maatregelen nodig zijn.
5. Mag spuitlucht worden teruggevoerd naar de werkruimte?
Alleen wanneer alle relevante verontreinigingen aantoonbaar voldoende worden verwijderd en de risicoanalyse retourlucht toestaat. Bij gevaarlijke oplosmiddelen of isocyanaten kan afvoer naar buiten noodzakelijk zijn.
6. Wanneer is een ATEX-uitvoering nodig?
Een ATEX-beoordeling is nodig wanneer brandbare dampen of nevels een explosieve atmosfeer kunnen vormen. De verf, gebruikte hoeveelheid, ventilatie en mogelijke ontstekingsbronnen zijn hierbij bepalend.
7. Hoe wordt de benodigde afzuigcapaciteit berekend?
De capaciteit wordt bepaald op basis van de cabineopening, luchtstromingsrichting, spuitmethode, hoeveelheid overspray, filterweerstand en gewenste beheersing. Na installatie worden de luchtvolumes gemeten.
8. Is een spuitcabine voldoende bij isocyanaathoudende verf?
Niet altijd. Naast een geschikte cabine kunnen passende ademhalingsbescherming, een vastgestelde uitdamptijd, training en andere beheersmaatregelen nodig zijn.
9. Hoelang moet de afzuiging na het spuiten blijven draaien?
Totdat de nevel en dampen voldoende uit de cabine zijn verwijderd. De benodigde tijd hangt af van cabinevolume, luchtwisselingen en coating. Bij kritische processen moet deze tijd door meting worden vastgesteld.
10. Hoe vaak moeten verfnevel- en VOC-filters worden vervangen?
Dat hangt af van de hoeveelheid overspray, bedrijfsuren, filterweerstand en VOC-belasting. Drukmetingen, onderhoudsregistratie en eventueel emissiemetingen bepalen het juiste vervangingsmoment.
Dextools
Wij als Dextools weten als geen ander dat de juiste informatie het alle belangrijkste is. Want als een advies niet correct is heeft u niks aan de oplossing. Dit geldt niet alleen voor de oplossingen dien wij bieden maar ook voor de wijze waarop wij communiceren. Wij bij Dextools staan voor kwaliteit, service en oplossinggerichtheid. Hierin is het belangrijk de juiste informatie te geven, een goede oplossing te bieden en eerlijk tegen elkaar te zijn.
Dextools Filtertechniek omvat een brede range van ontstoffingstechniek zoals industriele stofzuigers, mobiel afzuigunits of grote stof afzuig installaties. Deze systemen zijn er ook in de ATEX uitvoeringen. Daarnaast hebben wij een breede range van afzuigbanken of wanden, stoffilters en ventilatoren. Deze systemen zijn voor een grote variëteit aan toepassingen zoals in de levensmiddelenindustrie, chemische, farmaceutische en cosmetische industrie, bouw, metaalverwerkende industrie, diervoederindustrie.
Dextools Procestechniek omvat bulk handeling systemen zoals zakkenleegmachines, big bag loading en unloading systemen en vacuüm transportsystemen. Deze worden in de chemie, farmacie, food of verwerkende industrie toegepast. Daarnaast hebben wij tabletpersen, metaaldetectoren, blister en cartoning machines, camera inspectie systemen en tablet/poeder/vloeistof vullijnen voor de food en farmaceutische industrie.
Dank u voor uw interesse in de producten en diensten van Dextools. We kijken uit naar de mogelijkheid om u van dienst te zijn.